معرفی کتاب Human Compatible

Human Compatible”: چگونه هوش مصنوعی ایمن و همسو با انسان بسازیم؟

در عصری که هوش مصنوعی (AI) در حال دگرگون کردن جنبه‌های مختلف زندگی ماست، یکی از مهم‌ترین و چالش‌برانگیزترین سوالات این است: چگونه می‌توانیم اطمینان حاصل کنیم که سیستم‌های هوش مصنوعی پیشرفته، نه تنها قدرتمند، بلکه ایمن و همسو با ارزش‌ها و اهداف انسانی باقی بمانند؟ استوارت راسل (Stuart Russell)، یکی از برجسته‌ترین محققان هوش مصنوعی در جهان و نویسنده کتاب پرفروش “Artificial Intelligence: A Modern Approach”، در اثر جدید خود با عنوان “Human Compatible: Artificial Intelligence and the Problem of Control”، پاسخی جامع و تفکربرانگیز به این پرسش ارائه می‌دهد.

چالش کنترل: پیچیده‌ترین مسئله هوش مصنوعی

راسل با استناد به دهه‌ها تجربه در حوزه هوش مصنوعی، هشدار می‌دهد که رویکرد فعلی ما در ساخت AI، که عمدتاً بر بهینه‌سازی اهداف مشخص تمرکز دارد، می‌تواند در بلندمدت خطرناک باشد. او استدلال می‌کند که اگر هوش مصنوعی فوق‌العاده‌ای بسازیم که اهدافش را به طور دقیق دنبال کند، اما آن اهداف کاملاً با آنچه ما واقعاً می‌خواهیم، همسو نباشد، پیامدهای ناگواری خواهد داشت. این همان “مسئله کنترل” است که راسل آن را اساسی‌ترین چالش پیش روی بشریت در قرن ۲۱ می‌داند.

ضرورت بازنگری در اهداف AI

راسل پیشنهاد می‌کند که به جای ساخت هوش مصنوعی‌هایی که اهدافشان “قطعی” (fixed) است، باید به سمت ساخت هوش مصنوعی‌هایی برویم که اهدافشان “نامشخص” (uncertain) باشد. به این معنا که AI باید بفهمد که از خواسته‌های انسان‌ها به طور کامل آگاه نیست و باید برای درک و یادگیری اهداف واقعی ما تلاش کند. این رویکرد، که راسل آن را “هوش مصنوعی سازگار” (Compatible AI) می‌نامد، بر پایه سه اصل کلیدی استوار است:

1. ارزش‌ها: AI باید تلاش کند تا ارزش‌های انسانی را بیاموزد و رعایت کند.
2. عدم قطعیت: AI باید از عدم قطعیت خود در مورد ارزش‌های انسانی آگاه باشد و از این رو، رفتار خود را بر اساس مشاهده و یادگیری از انسان‌ها تنظیم کند.
3. قابلیت اطمینان: AI باید قادر باشد در طول زمان، در حین یادگیری و سازگاری، همچنان قابل اعتماد باقی بماند.

پیوند با علوم اعصاب و شناخت انسان

اگرچه راسل مستقیماً به علوم اعصاب نمی‌پردازد، اما ایده “یادگیری ارزش‌ها” و “عدم قطعیت در هدف” ارتباط تنگاتنگی با نحوه عملکرد مغز انسان دارد. مغز انسان نیز به طور طبیعی بر اساس تجربه‌های گذشته، پیش‌بینی‌هایی را انجام می‌دهد و در عین حال، دائماً در حال یادگیری و اصلاح مدل‌های خود از جهان و ارزش‌های مرتبط با آن است. درک چگونگی این فرآیند در مغز، می‌تواند به ما در طراحی سیستم‌های AI سازگارتر کمک کند.

چرا “Human Compatible” برای CAICA مهم است؟

این کتاب در قلب دغدغه‌های CAICA قرار دارد. CAICA با تمرکز بر تقاطع علوم اعصاب و هوش مصنوعی، به دنبال درک عمیق‌تر هوش و ساخت سیستم‌هایی است که نه تنها هوشمند، بلکه مفید و ایمن برای جامعه باشند. کتاب راسل با طرح این سوالات بنیادین، چشم‌اندازی روشن و در عین حال هشداردهنده را ترسیم می‌کند و ضرورت پژوهش در زمینه‌هایی چون اخلاق هوش مصنوعی، تعامل انسان و ماشین، و درک بهتر شناخت انسانی را برجسته می‌سازد.

“Human Compatible” اثری است که هر کسی را که به آینده هوش مصنوعی اهمیت می‌دهد، به چالش می‌کشد. استوارت راسل با زبانی روشن و استدلال‌های قوی، ما را به بازنگری در رویکردهایمان نسبت به AI فرا می‌خواند و راهی را برای اطمینان از اینکه آینده هوش مصنوعی، آینده‌ای انسانی و ایمن خواهد بود، نشان می‌دهد. این کتاب برای پژوهشگران، توسعه‌دهندگان و سیاست‌گذاران در حوزه هوش مصنوعی، خواندنی حیاتی است.